Aşırılık üzerine

İnsanları aşırılık üzerine konuşmaktan daha aşırı yapan hiçbir şey yoktur. Ünlülerin verdiği son çılgın partiler veya genel müdürün maaşının artışı konusunda ya aşırı derecede onaylamaz tavırlar takınırız ya da alışılmadık derecede coşkulu ve heyecanlı olma eğilimi gösteririz. Hiç kimse aşırı miktarda içkiye veya internetteki yoğun pornografiye kayıtsız kalamaz; günümüzde herkes “yeme bozukluğu” denen şeyden muzdarip birilerini tanıyor ve herkes dünyada açlık çeken çok sayıda insan olduğunu biliyor. Aşırılık artık her yerde: aşırı zenginlik ve yoksulluk, cinsellikte aşırılık ve açgözlülük, aşırı şiddet ve aşırı dini inanç. 20. yüzyıl, tarihçi Eric Hobsbawm’ın kitabının başlığında olduğu gibi, Aşırılıklar Çağı [Age of Extremes] ise, o zaman 21. yüzyıl da Aşırılıklar Çağı’ymış [Age of Excess] gibi görünüyor. İnsanlar uçlarda olduklarında, her şeyi sınırlarına kadar zorluyorlar; aşırı olduklarında, her şeyi sınırlarının ötesine kadar zorluyorlar.

Bu makalede aşırılığa karşı korkumuzu, nefretimizi, hayranlığımızı ve özlemimizi her türlü biçimiyle keşfetmeyi amaçlıyorum. Ve aşırılık hakkında çok garip bir noktayı belirtmek istiyorum; bu noktanın belki de en belirgin örnekleri Batı toplumlarının olağanüstü tüketimciliği veya çağdaş kültürdeki dini ve din karşıtı fanatizm olabilir; aşırılığın bu garip özelliği bulaşıcı olmasıdır. İnsanları aşırılıktan bahsetmekten daha fazla aşırı yapan hiçbir şey yoktur.

Kolayca kullandığımız birçok kelime gibi “aşırılık” da düşündüğümüzden daha eski bir kelimedir. Oxford İngilizce Sözlüğü, “kapsam dışına çıkma eylemi” şeklinde ifade ettiği kelimenin bu anlamını 15. yüzyıla tarihlendirir; “aşırılık”, orijinal kullanımında “kapsama girmenin” zıddıdır. Bence bu da aklımızda tutmamız gereken bir husus olabilir: Kapsama girmek, istemeniz halinde bir şeye dahil olma özgürlüğüdür; aşırılık ise kapsam dışına çıkma özgürlüğüdür. Ama aşırı olduğumuzda neyin dışına çıkıyoruz?