Gıda sistemi çürümüş değil, bilakis tasarlandığı gibi işliyor

Gıda sistemleri, küresel ekonominin diğer tüm sektörlerinden daha fazla işçiye istihdam sağlıyor. Ne var ki, çok az sektörün işçi istismarı konusunda bu kadar berbat sicili var.

Paylaş
Gıda sistemi çürümüş değil, bilakis tasarlandığı gibi işliyor

Hayatta iki şey kesindir: herkes yemek yer ve hiçbir şey kapitalizmi gıdadan daha iyi açıklayamaz. Sürdürülebilir Gıda Sistemleri Uluslararası Uzmanlar Paneli (IPES-Food) tarafından yayımlanan yeni rapor, küresel gıda sistemine içkin sömürüyü tüm yönleriyle ele alıyor ve bunu değiştirmek için neler yapılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Küresel ekonomide en fazla insanın çalıştığı sektör gıda olmasına rağmen bu sistem yalnızca sistematik sömürüyle işleyebiliyor. Bu çelişkileri ele almak bize yalnızca gıda üretiminin en yıkıcı yönleriyle mücadele etmek üzere bir yol haritası sunmakla kalmıyor, genel olarak kapitalizmin en ağır tahribatıyla hesaplaşmak için bir model de oluşturuyor.

Gıda sistemleri, küresel ekonominin diğer bütün sektörlerinden daha fazla işçiyi istihdam ediyor. Yaklaşık 1,4 milyar insan gıda sistemlerinde çalışıyor; başka bir deyişle, çalışan her beş kişiden ikisi bu alanda istihdam ediliyor. Gıda işçileri düşük ücretler, ücret gaspları, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliği, insan ticareti, güvencesiz çalışma, ayrımcılık, cinsel şiddet, iş sağlığı ve güvenliği riskleri ve sosyal koruma mekanizmalarının dışında bırakılma gibi sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Gıda sistemlerinde çalışan yaklaşık 400 milyon kişi, insanca yaşamaya yetecek düzeyin altında ücret alıyor. Asgari ücret güvenceleri gıda işçileri açısından çoğu zaman yetersiz kalıyor ya da hiç bulunmuyor. Yoksulluk içinde yaşama olasılığı en yüksek işçi grupları arasında tarım işçileri hep ilk sıralarda yer alıyor.

Gıda alanındaki işler, küresel ekonominin diğer bütün alanlarına kıyasla kayıtdışılığın en yaygın olduğu çalışma biçimlerini barındırıyor. Bu durum işçileri temel güvencelerden ve toplu pazarlık hakkından mahrum bırakırken, sömürüye ve yoksulluğa karşı son derece savunmasız hale getiriyor. Tarım işlerinin yüzde 90’ı, ev içi hizmetlerin yüzde 80’i, konaklama ve yiyecek hizmetleri faaliyetlerinin yüzde 60’ı, toptan ve perakende ticaret çalışanlarının da yüzde 60’ı kayıtdışı. Tarım, olumsuz hava koşullarına maruz kalma, molasız uzun vardiyalar, zararlı pestisitler ve kimyasallarla temas ve yüksek yaralanma ve ölüm riski nedeniyle dünya genelinde çalışmanın en tehlikeli olduğu sektörlerden biri olarak öne çıkıyor.