Hiçbirimiz nihilist penguen değiliz
Bizim dünyamızda işlerin böyle yürümediğini biliyoruz, değil mi?
Son günlerde viral olan penguen videosu aslında yeni çekilmiş bir “internet olayı” değil, Werner Herzog’un 2007 tarihli Encounters at the End of the World (Dünyanın Sonunda Buluşma) belgeselinden koparılıp bugünün dijital akışının dayattığı ritme yeniden eklemlenmiş bir sahne. Belgeselde bir Adélie pengueni, koloninin alışılmış yönünden sapıyor. Diğerleri denize, yiyeceğe ve güvenli güzergâha doğru ilerlerken, o içeriye, dağlara ve buzun “boş” görünen tarafına yürüyor. Sahnenin etkisi zaten yüksek, Herzog’un anlatımı da bu etkiyi sertleştiriyor, yürüyüşü geri dönüş ihtimali zayıf bir yola, “ölüm yürüyüşü” denebilecek bir çerçeveye taşıyor.
Bu kısa ânın yeni yılın ilk ayında yeniden dolaşıma girmesiyse şaşırtıcı değil. TikTok ve Instagram gibi kısa video mecraları az bilgiyle çok çağrışım üreten görüntüleri özellikle hızlı büyütüyor. Nitekim aynı kesit kısa sürede farklı müziklerle, farklı altyazılarla, farklı ruh halleriyle yeniden kurgulandı. Böylece sahne belgeselden çıkıp bir “duygu kalıbı” gibi kullanılmaya başlandı. “Nihilist penguen” etiketi tam bu noktada devreye girdi, video da tükenmişlik, dünyadan elini eteğini çekme, varoluş sancısı, hatta sessiz bir itiraz gibi okumalara açık bir simgeye dönüştü.
Ama burada gözden kaçmaması gereken bir çizgi var. Videonun sosyal medyada aldığı viral yorumlar ile etolojik/biyolojik açıklama aynı düzlemde durmuyor. Bilimsel bakış, pengueni insan gibi bir karaktere çevirip niyet okuması yapmaz, koloniden kopma ve “yanlış” yöne ilerleme davranışını yön kaybı, hastalık, yaralanma ya da duyusal-bilişsel bir sapma gibi daha basit nedenlerle ele alır. Sosyal medya yorumları ise bunun tersini yaparak davranışın üstüne amaç, bilinç, mesaj ve “hikaye” bindirir. Bu ayrım önemli çünkü internette çoğu zaman anlatı güçlenirken gerçek geri plana itiliyor; dolaşıma giren şey yorumun kendisi değil, yorumun tek doğruymuş gibi sunulması oluyor.
