İflah olmaz derecede aptal sakinleri için akıllı bir dünya
Bugünün dünyası radikal düzeyde aydınlanma karşıtı. Kant 1784’te Avrupa toplumlarının Aydınlanma döneminde olduğunu ilan ettiyse, artık gezegenin her yerinde aydınlanma karşıtı bir dönemde olduğumuzu söyleyebiliriz. Kant bu terimi dinamik bir anlamda kullanmıştı. Aydınlanma bir hal değil, görevdi. Aynı şey bizim zamanımız için de geçerli. Aydınlanma karşıtlığı bir hal değil, savaştır.
Bu aydınlanma karşıtı savaşın çok yüzü var, gün geçtikçe de çoğalıyor. Siyasi alanda giderek yükselen otoriter dürtü, despotizmi ve şiddeti harekete geçiren yeni bir güç haline getirdi. Buna genelde “popülizm” deniyor, fakat bu kafa karıştırıcı bir terim. Sahip olduğumuz şey, toplumun geneline nüfuz eden yeni bir otoriterliktir. Kültürel alanda, savunmacı ve saldırgan kimlikler zafer kazanıyor. Beyaz Batı Hıristiyanlığı kendi değerleri üzerinde daha inatçı hale gelirken, dünyanın pek çok yerinde hatta kendi soykütüğünü reddeden Batı eleştirel düşüncesinde Batı karşıtı öfkeyi serbest bırakıyor.
Tüm çevrelerde modern öncesine duyulan hayranlık zafer kazanıyor: “daha önce” var olan her şey daha iyiydi. Zygmunt Bauman’ın ölümünden sonra yayımlanan Retrotopia adlı kitabında açıkladığı gibi, kabile yaşamından sömürge öncesi yaşamın herhangi bir biçimine övgüler düzmeye kadar, bu, idealize edilmiş bir geçmişe yansıtılan ütopyalara, sırf öyle oldukları için sığınma arayışıdır. Bugün eğitim, bilgi ve bilim de itibarsızlaşıyor, topluma yalnızca istihdam çözümleri, teknik çözümler, iktisadi çözümler gibi belirli çözümler sunabildiklerini gösterdikleri takdirde bu durumdan paçayı sıyırabiliyorlar.
Çözümcülük hem bireyler hem de toplum olarak bizi daha iyi yapma gücünü yitirmiş bilginin kılıfıdır. Artık bilgiye inanmıyoruz, bu yüzden çözüm istiyoruz ve çözümden başka bir şey istemiyoruz. Kendimizi daha iyi hale getirmeyi değil, daha iyi bir geleceği hedeflemekten vazgeçtiği için yerinde sayan bir çağda yalnızca daha fazla imtiyaz elde etmeyi düşünüyoruz.