Programlanmış arzunun içinde varlık: Annie Bot
“Bir varlığın özgür olmasının tek koşulu seçim yapabilmesi midir?”
Özgürlük üzerine düşünürken çoğu zaman birileri tarafından hapsedilip hapsedilmediğimize bakıyoruz. Oysa özgürlük yalnızca gözetim altında tutulmak ya da kodesi boylamakla ilgili olmayabilir. Arzularımız, sevilme ihtiyacımız ve başkalarına bağlılığımız, iktidarın bizi denetlemesinde duvarlardan ve kilitlerden daha etkili olabilir. Sierra Greer’ın Annie Bot romanı bu kadim sorulardan birini yakın geleceğin teknolojisiyle harmanlayarak yeniden soruyor. Bir varlığın özgür olmasının tek koşulu seçim yapabilmesi midir? Yoksa sistemin içinde sunulan seçimler, özgürlüğün kısıtlanmasının araçlarına mı dönüşür? Annie’nin hikayesi, arzunun özgürleşmesinin kimi zaman itaati yeniden yaratabildiğini gösteriyor.
Annie Bot’u diğer bilimkurgu anlatılarından ayıran temel gerilim, Annie’nin özgürleştikçe daha bağımlı hale gelmesinde yatıyor. Roman ilerledikçe onun zincirlerini kıracak bir kahraman olmadığını, insanın sadomazoşist ilişki örüntüsünün bir yansımasına dönüştüğünü keşfediyoruz. Annie acıdan kaçmak isterken kendisini acıtan kişiye bağlanıyor, bağımsızlığını ararken Doug’ın onayını gözetiyor. Öğrendiği her yeni duygu, kaçışın kapısını araladığı kadar bağımlılığının derinliğini de görünür kılıyor.
Romanın merkezinde Doug’ı tatmin ve mutlu etmek için tasarlanmış bir yapay zeka var. Annie’nin bedeni, sesi, kıyafetleri ve davranış kalıpları tüketici erkeğin ve patriarkanın ihtiyaçlarına göre tanımlanıyor. Bu özellikler, Annie’yi kapitalizmin metalaştırdığı kadın figürünün yoğunlaştırılmış bir temsiline dönüştürüyor. Annie, geleceğin hayatına ait bir araç olduğu kadar geçmişten bugüne kurulan iktidar ilişkilerinin de bir prototipini sunuyor. Bugün yapay zekayı geçmiş sistemlerin tanımladığı verilerle geliştirirken ondan yepyeni bir dünya çıkmasını umuyoruz. Oysa Annie’nin sistemin çarklarından yenilenerek çıkması, insanlık eski kalıplarından vazgeçemediği sürece imkânsızlaşıyor.
