Uyku endüstrisi uykularımızı nasıl kaçırıyor?
Hepimize kesintisiz sekiz saat uyumanın bizi kanserden ve bunamadan koruyacağı, daha mutlu edeceği söyleniyor. Peki, imkansız bir rüyayı satın almış olabilir miyiz?
Gün geçmiyor ki gazetelerde, televizyonlarda veya haber akışlarımızda uykuyla ilgili yeni bir haber yer almasın. Uyku her yerde karşımıza çıkıyor. Bize durmadan ne kadar uykuya ihtiyacımız olduğu, uykumuzu almazsak neler olacağı ve yorgun çalışanlar yüzünden ekonominin ne kadar zarar ettiği anlatılıyor. Uyku uzmanları sanki yeni bir “felsefe taşı” bulunmuş gibi tavsiyelerini ve görüşlerini sıralıyor, uyku kitapları da hem çok satanlar listelerini hem de başucumuzdaki komodinleri süslüyor.
Bir zamanlar nadiren rastladığımız yatak reklamları artık mütemadiyen reklam kuşaklarını dolduruyor, küresel uyku yardımı endüstrisinin büyüklüğü tahmini 76 milyar doları aşıyor. Medyanın bize sürekli ne yememiz veya hangi egzersizi yapmamız gerektiğini söylemesi gibi, şimdi de nasıl ve ne zaman uyumamız gerektiği konusunda talimatlar alıyoruz. Onyıllar önce yalnızca birkaç uyku bozukluğu varken, bugün yetmişten fazla uyku bozukluğu bulunuyor. Daha fazla rahatsızlık sayesinde daha fazla tedavi, daha fazla uzman ve daha fazla hasılat peyda oluyor.
Birkaç yıl önce bu alanda araştırma yapmaya başladığımda, uykunun ortaya çıkardığı soruların zenginliği ve ilk çalışmaları karakterize eden iletişim fikri beni çok etkilemişti. Fizyologlar, psikiyatristler, psikologlar, psikanalistler ve biyologlar aynı masanın etrafında oturup hipotezler ortaya atar, verilerini karşılaştırırlardı. Uyku biliminin altın çağı 1980’lerde sona erse de, yakın zamana kadar ders kitapları neden uyuduğumuzun bir sır olarak kaldığını ve henüz yeterli bir açıklama bulunamadığını kabul ediyordu.
Günümüzde bu durum değişti. Uyku yalnızca çözülmüş bir problem olarak değil, insanın kişisel kurtuluşuna giden bir yolmuş gibi sunuluyor. Bir zamanlar ayrıcalıklı insanların huzur bulmak için gittikleri yerler kaplıcalar ve wellness merkezleriydi, şimdilerde uyku “bireysel inziva” olarak pazarlanıyor. Uyumaya yardımcı olan kitaplar, talimatlara uyduğumuz takdirde besleyici bir dinlenme vaat ediyor, ancak talimatların çoğu internetten birkaç saniyede öğrenilebilecek, iyi bilinen veya bariz davranışsal ipuçlarının ötesine geçemiyor.
